Odrzucenie spadku a zachowek

Miesiąc temu zmarł mój ojciec. Ojciec prowadził działalność gospodarczą i przez ostatnie 2 lata bardzo się zadłużył (oprócz długów nie posiadał żadnego innego majątku). Ja z siostrą i mamą odrzuciłam spadek żeby nie dziedziczyć długów. Wiem że ojciec miał jeszcze nieślubnego syna, którego uznał i płacił alimenty. Nigdy jednak nie utrzymywali kontaktów. Teraz on dowiedział się o śmierci Taty i pewnie będzie chciał zachowku. Ojciec jeszcze za swojego życia (2009 roku) przekazał mi z siostrą dom (którą on odziedziczył  po śmierci mojej babci) w formie umowy darowizny. Czy odrzucenie spadku uratuje nas od zachowku i czy musimy go płacić jeśli przyrodni brat w ogóle nie interesował się  ojcem, nie pomagał mu w chorobie, nigdy się z nim nawet nie spotkał?

Szanowna Pani,

Zacznijmy od tego ze kwestia zachowku będzie wchodziła w grę w sytuacji jeśli Pani przyrodni brat nie odrzuci spadku po zmarłym spadkodawcy.

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. A więc Pani brat ma 6 miesięcy od chwili dowiedzenia się o śmierci ojca do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku lub przyjęciu spadku.

Bardzo też możliwe, że odrzuci on spadek ze względu na to że w skład spadku wchodzą same długi. Wówczas po odrzuceniu spadku nie będzie mógł wystąpić o zachowek.

Kwestia zachowku została uregulowana w Kodeksie Cywilnym (dalej – KC).

Stosownie do art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego, zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 KC, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Z powyższych przepisów wynika, że za zapłatę zachowku zobowiązani są w pierwszej kolejności spadkobiercy.

Jak wynika z opisu sprawy Pani i Pani siostra nie jesteście spadkobiercami po śmierci ojca ponieważ odrzuciliście spadek po zmarłym. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Zgodnie z art. 1000 § 1 KC jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

A więc za zachowek nie są zobowiązani tylko spadkobiercy, ale w drugiej kolejności również osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowizny (czyli w tej sytuacji Pani z siostrą).

Stosownie do art. 994 § 1 KC, przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Darowizna nieruchomości na rzecz Pani z siostrą będzie zaliczana do spadku ponieważ nie jest to drobna darowizna i została dokonana przed mniej niż 10 laty licząc wstecz od otwarcia spadku (od chwili śmierci ojca).

Syn Pani ojca  jest niewątpliwie jest osobą uprawnioną do zachowku ponieważ jest zstępnym spadkodawcy i jak zakładam nie otrzymał on należnego zachowku od ojca ani w wyniku poczynionej darowizny na jego rzecz ani w wyniku spadkobrania po zmarłym ponieważ w skład spadku wchodzą wyłącznie długi.

Tak więc w ciągu 5 lat od dnia śmierci zmarłego Pani przyrodni brat może żądać od Pani i Pani siostry zachowku.

Stosownie do art. 992 KC, przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

A więc przy obliczeniu zachowku będzie brana pod uwagę Pani z siostrą, mama i przyrodni brat. Każdy by z Państwa według ustawy odziedziczyłby udział ¼ w spadku.

Pani brat może żądać zachowku o wartości połowy tego co odziedziczyłby gdyby miało miejsce dziedziczenie ustawowe ewentualnie 2/3 z tego jeżeli w chwili śmierci Pani Taty był trwale niezdolny do pracy.

Dlatego zachowek należny bratu to połowa z 1/4 udziału w spadku czyli 1/8 ewentualnie 2/3 z 1/4 czyli 1/6.

Wartość darowizny:

Według art. 995 KC, wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Dlatego przy obliczeniu kwoty zachowku należy wziąć pod uwagę ile byłaby w dniu dzisiejszym warta nieruchomość, która podarował ojciec Pani z siostrą, jeżeli byłaby w chwili obecnej w takim stanie jak w chwili darowizny. Przy obliczaniu wartości darowizny nie będzie się więc uwzględniano remontów,  ulepszeń jakie Panie dokonały w nieruchomości po nabyciu jej w drodze darowizny.

Należy również wskazać, iż stan nieruchomości w chwili dokonania darowizny można ustalić nie tylko za pomocą dokumentów potwierdzających jakie prace wykonano po dokonaniu darowizny.

Dowodami na okoliczność stanu nieruchomości w chwili darowizny mogą być w szczególności jej zdjęcia z okresu dokonywania darowizny, a także zeznania świadków. Tymi świadkami mogą być Pani mama, sąsiedzi, którzy widzieli jak wyglądał dom w czasie kiedy darowizna była dokonywana i jakie prace wykonano w domu po jej dokonaniu. Świadkami mogą być również wykonawcy prac w domu.

W sprawie o zachowek to Pani brat musi podać kwoty jakich domaga się tytułem zachowku.

W przypadku gdyby Panie nie zgadzały się z wartością darowizny podaną przez brata sąd powoła biegłego, który jako specjalista w dziedzinie wyceny nieruchomości wyceni ją, biorąc pod uwagę ustalany przez sąd stan nieruchomości.

Jeżeli brat wystąpi do Państwa o zachowek to proszę pamiętać, że okoliczności wskazane w pytaniu – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w chorobie, brak opieki, itp. może stanowić podstawę oddalenia takiego powództwa ze względu na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.

 

Gwarantujemy szybką i bezpłatną wycenę twojego problemu.

PORADA PRAWNA JUŻ W 24 GODZINY.

...

NASZE ZALETY

OPINIE KLIENTÓW

W SERWISIE:

  • ILOŚĆ PORAD - 100
  • ILOŚĆ ARTYKUŁÓW - 200
  • ILOŚĆ OPINII - 150

TA STRONA UŻYWA COOKIE. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. .

Akceptuję ciasteczka z tej strony.

EU Cookie Directive Module Information