Jak nie dopuścić do przedawnienia roszczenia o zachowek?

Sprawa spadkowa po mojej zmarłej mamie, która zmarła 2010 roku, ciągnie się już bardzo długo. Mama zostawiła testament, w którym do całego spadku powołała jej wnuczkę.  W związku z wątpliwościami co do ważności testamentu, ponieważ mam powody twierdzić ze mama nie była zdrowa psychicznie, złożyłem wniosek do sądu o uznanie testamentu za nieważny. Jeśli sąd uzna testament za ważny to będę się starał o zachowek od wnuczki. Nie wiem ile jeszcze czasu będzie sprawa trwała i w związku z tym mam pytanie: 1) kiedy zachowek się przeadwni po 3 czy 5 latach od otwarcia testamentu; 2) jak nie dopuścić do przedawnienia roszczenia o zachowek?

Szanowny Panie,

Z przedstawionego przez Pana opisu sprawy wynika że interesuje Pana pytanie jak nie dopuścić do przedawnienia roszczenia zachowku po zmarłej Pana mamie w 2010 roku.

Na dzień dzisiejszy toczy się postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej. Ponieważ zgłosił Pan zarzut nieważności testamentu w toku sprawy, to postępowanie spadkowe się przedłuża. Wiadomo, że od tego czy sąd uzna za ważny testament, czy też nie, będzie zależało, czy odziedziczy Pan część spadku na zasadach ogólnych, czy wnuczka zmarłej otrzyma cały spadek na podstawie testamentu.

W zależności od wyników powyższego postępowania powinien Pan rozważyć możliwość dochodzenia roszczenia o zachowek od wnuczki zmarłej.

Jeśli sąd uzna testament ważnym, to będzie Pan osobą uprawnioną do zachowku, o czym świadczy art. 991 Kodeksu Cywilnego (dalej – K.c.):

§1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Należy wobec tego zauważyć, że roszczenie o zachowek ma charakter majątkowy, wobec czego podlega przedawnieniu według zasad ogólnych, unormowanych w art. 117 i nast. K.c.

Z kolei zgodnie z art. 1007 § 1 K.c. roszczenie uprawnionego z tytułu zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu.

Natomiast stosownie do § 2 cytowanego artykułu, roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

W dniu 23 października 2011 r. wprowadzone zostały zmiany w Kodeksie cywilnym, które zmieniły w sposób istotny dotychczasowe przepisy odnoszące się do przedawnienia roszczenia o zachowek. Do 23 października 2011 roku obowiązywał trzyletni termin przedawnienia roszczenia o zachowek, a nie pięcioletni a więc takie roszczenia szybciej ulegały przedawnieniu.

Od dnia wejścia w życie zmian do art. 1007 K.c. roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu lub pięciu lat od dnia otwarcia spadku (czyli zasadniczo śmierci spadkodawcy).

Nowy pięcioletni termin przedawniania roszczenia o zachowek ma zastosowanie również do roszczeń o zachowek powstałych przed dniem wejścia zmian do K.c., a więc przed dniem 23 października 2011 r., a które w tym dniu nie były jeszcze przedawnione.

Początek biegu terminu przedawnienia wyznacza sąd, umieszczając na testamencie wzmiankę o dacie otwarcia i ogłoszenia testamentu (art. 649 – 651 K.c.).

Co ważne w Pana sprawie: zgłoszenie zarzutu nieważności testamentu skutkuje przerwanie biegu terminu roszczenia o zachowek. Przerwanie biegu terminu przedawnienia na skutek podjęcia działań procesowych określonych w art. 123 § 1 K.c. dotyczy tylko roszczenia tego uprawnionego, który takie czynności zmierzające bezpośrednio do dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia swojego roszczenia podjął, a nie osób trzecich.

Art. 123 K.c. określa zdarzenia powodujące przerwanie biegu przedawnienia.

Stosowanie do § 1 pkt. 1 powołanej normy, bieg terminu przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

Poniżej przedstawiam Panu orzecznictwo sądowe na ten temat:

Zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 1992 roku (III CZP 130/92), zgłoszenie przez uczestnika postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku zarzutu nieważności testamentu przerywa bieg przedawnienia jego roszczenia o zachowek.

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 22 października 1992 r. III CZP 130/92 (OSNCP 1993/4 poz. 60), wedle którego przerwanie biegu przedawnienia o zachowek przerywa także zgłoszenie przez uczestnika postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku zarzutu nieważności testamentu.

Na marginesie zaznaczę że może Pan rozważyć wszczęcie postępowania pojednawczego poprzez zawezwanie wnuczki do próby ugodowej (art. 184 – 186 K.p.c.). Wskazana czynność procesowa z cała pewnością przerywa bieg przedawnienia, nie generując przy tym nadmiernych kosztów (od wniosku o przeprowadzenie postępowania pojednawczego pobiera się opłatę stałą w wysokości 40 zł – art. 23 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

W szczególnych przypadkach przed zarzutem przedawnienia można też bronić się poprzez powołanie na nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 K.c.).

 

Gwarantujemy szybką i bezpłatną wycenę twojego problemu.

PORADA PRAWNA JUŻ W 24 GODZINY.

...

NASZE ZALETY

OPINIE KLIENTÓW

W SERWISIE:

  • ILOŚĆ PORAD - 100
  • ILOŚĆ ARTYKUŁÓW - 200
  • ILOŚĆ OPINII - 150

TA STRONA UŻYWA COOKIE. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. .

Akceptuję ciasteczka z tej strony.

EU Cookie Directive Module Information