Podważenie testamentu cz.1

W dzisiejszym artykule dowiesz się jak podważyć testament, który został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenia woli.

Ustawodawca w art. 945 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej - K.c.) przewidział możliwość podważenia ważności testamentu, jeśli zachodzi jedna z podanych poniżej przesłanek.

Tak więc testament można podważyć, jeżeli został on sporządzony przez testatora (spadkodawcę):

1)      w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,

2)      pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści,

3)      pod wpływem groźby .

Zgodnie z art. 945 § 2 K.c.: „Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku”.

Przeanalizujmy więc kiedy testament, który został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważny i dzięki temu spadkobiercy mogą go podważyć.

Co należy rozumieć pod "świadomym podjęciem decyzji i wyrażeniem woli"?

Świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli przy sporządzeniu testamentu ma miejsce w sytuacji, gdy składający oświadczenie (testator) ma pełne rozeznanie co do jego treści i skutków, jakie może ono wywołać.

Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest w prawie polskim traktowany jako wada oświadczenia woli.

Powodami wyłączającymi świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli mogą być choroby psychiczne, niedorozwój umysłowy albo inne, chociażby nawet przemijające, zaburzenie czynności psychicznych. Do tej drugiej grupy zalicza się pozostawanie pod wpływem narkotyków, upojenie alkoholowe, stan nieprzytomności spowodowany wysoką gorączką lub schorzeniami związanymi ze starością. Nieważny będzie również testament sporządzony przez spadkodawcę pozostającego pod wpływem hipnozy.

Należy zwrócić uwagę, że choroba psychiczna i niedorozwój umysłowy nie zawsze powodują same z siebie nieważność testamentu, ponieważ mogą istnieć okresy zdrowia w przebiegu zaburzeń psychicznych czy chwilowe okresy oprzytomnienia z obłędu, w których czynności prawne podjęte przez osoby chore psychicznie można uznać za prawnie skuteczne.

Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego  z dn. 30.04.1976 r., (sygn. akt III CRN 25/76), zgodnie z którym stwierdzenie u spadkodawcy choroby psychicznej nie powoduje samo przez się nieważności testamentu (art. 945 § 1 pkt 1 k.c.).

Decydujące jest więc ustalenie, czy w momencie sporządzania testamentu dana osoba była w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, oraz ustalenie, czy między tymi czynnikami zachodzi związek przyczynowy.

Brak swobody opiera się na założeniu, że istnieją takie stany psychiki człowieka, które pozwalają mu wprawdzie właściwie rozpoznać sens własnego lub cudzego zachowania, ale wyłączają możliwość kierowania swym postępowaniem, a w tym również podejmowania swobodnie decyzji.

W każdej sprawie spadkowej, gdy zachodzi prawdopodobieństwo podważenia testamentu w skutek sporządzenia go w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, powinien wypowiedzieć się biegły psychiatra powołany celem ustalenia zdolności testowania spadkodawcy w chwili sporządzenia przez niego testamentu.

W sprawie o podważenia testamentu, wskutek sporządzenia go w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, przedmiotem badania sądu musi być przede wszystkim ustalenie czy testator w chwili sporządzania testamentu  miał pełną świadomość, że dokonuje rozrządzenia swoim majątkiem na wypadek swojej śmierci.

Żeby podważyć testament można oprócz opinii biegłego powołać świadków na tę okoliczność. Jeśli mówimy o podważeniu testamentu notarialnego to świadkiem może być również notariusz, który go sporządził.

Jeżeli testament został sporządzony przez notariusza  w formie aktu notarialnego to niewątpliwie ta okoliczność przemawia na korzyść spadkobiercy lub spadkobierców testamentowych ponieważ daje wysoki stopień pewności wywołania skutków prawnych zamierzonych przez testatora.

Testament notarialny ma moc dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Zgodnie z art. 80 § 2 ustawy Prawo o notariacie wynika obowiązek notariusza czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne.

Notariusz powinien zadbać o zachowanie wszystkich wymagań dotyczących sporządzenia testamentu, zarówno odnoszących się do treści, jak i formy.

Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dn.23.07.1982 r.( III CRN 159/82), wartość dowodu z przesłuchania notariusza polega na tym, że składający zeznania jest osobą godną zaufania jako osoba postronna i urzędowa.

Odpowiednio do art. 252 Kodeksu postępowania cywilnego strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić. Oprócz tego zgodnie z art. 6 K.c. na osobie, która chce podważyć testament notarialny ciąży bowiem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi ona skutki prawne.

Reasumując, każdy testament, w tym i notarialny, można podważony w sytuacji gdy taki testament został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli i są na to przekonujące dowody, jak np. zeznania świadków, opinie biegłego, orzeczenia lekarskie.

 

Gwarantujemy szybką i bezpłatną wycenę twojego problemu.

PORADA PRAWNA JUŻ W 24 GODZINY.

...

NASZE ZALETY

OPINIE KLIENTÓW

W SERWISIE:

  • ILOŚĆ PORAD - 100
  • ILOŚĆ ARTYKUŁÓW - 200
  • ILOŚĆ OPINII - 150

TA STRONA UŻYWA COOKIE. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. .

Akceptuję ciasteczka z tej strony.

EU Cookie Directive Module Information